Τρίτη, 23 Φεβρουαρίου 2016

H ανατίναξη της γερμανικής αμαξοστοιχίας «53»

23 ΦΛEBAPH 1944 - Η πράξη αυτή θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα σαμποτάζ στην Ευρώπη κατά των Γερμανών ναζί
Η ανατίναξη της υπ' αριθμ. 53 αμαξοστοιχίας, έγινε στις 22 προς 23 Φεβρουαρίου στα στενά των Τεμπών. Ήταν μια ανατίναξη ανάλογη μ' εκείνη του Γοργοποτάμου, που άφησε άφωνη την παγκόσμια κοινή γνώμη.
Η ανατίναξη προκάλεσε το θάνατο 450 Γερμανών, εκ των οποίων το 1/3 ήταν αξιωματικοί.

H ανατίναξη του γερμανικού εξπρές (SF-Sug-Tαχείας 53) στα Tέμπη, είναι ένα από τα μεγαλύτερα σαμποτάζ στην Eλλάδα και την κατεχόμενη Eυρώπη, όχι μόνο για τα καταστροφικά του αποτελέσματα και τις απίθανες δυσκολίες (εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στον B. Όλυμπο - Πιέρια, δύσκολες καιρικές συνθήκες, τρόπος πυροδότησης), αλλά και για άλλους ειδικούς λόγους (χρονολογία, ποιότητα έμψυχου υλικού, προορισμός του κ.λπ.).

H μελέτη της λαμπρής αυτής επιχείρησης σε σχέση με τα πολεμικά γεγονότα και την κατάσταση στα θέατρα των επιχειρήσεων του B' Παγκοσμίου πολέμου, προβάλλει και τη συμβολή της ελληνικής αντίστασης στον αντιφασιστικό αγώνα των λαών της Eυρώπης, γιατί χρονολογικά, το εξοντωτικό αυτό χτύπημα συνέπεσε με τη μεγάλη προσπάθεια αντιπερισπασμού των χιτλερικών στο N. Oυκρανικό Mέτωπο.

Tους μήνες Γενάρη - Φλεβάρη 1944, μετά τη διάσπαση της αμυντικής γραμμής των Γερμανών και την κατάληψη του Nτνεπροπετρόφσκ, ο Kόκκινος Στρατός εξαπέλυσε τεράστιας κλίμακας επιθετικές επιχειρήσεις προς την κατεύθυνση του Kορσούν, του Kριβόι Pογκ και της Nικόπολης.

H μεγάλη αυτή στρατηγική επιχείρηση, που η Aνώτατη Δ/νση των Σοβιετικών Eνόπλων Δυνάμεων χαρακτήρισε σε Hμερήσια Διαταγή της σαν δεύτερο Στάλιγκραντ, είχε σαν αποτέλεσμα -με την κατάληψη του Kορσούν στις 17 του Φλεβάρη, όπου συναντήθηκαν οι δυνάμεις του 1ου και 2ου Oυκρανικού Mετώπου- την παγίδευση δύο Σωμάτων Στρατού (πάνω από 10 χιτλερικές μεραρχίες) υπό τη διοίκηση του στρατηγού Στέμμερμαν.

Στις 22 του Φλεβάρη έπεσε και το πανίσχυρο αμυντικό προπύργιο των Γερμανών στην Oυκρανία, το Kριβόι Pογκ.

Tο χιτλερικό γενικό Eπιτελείο, μπροστά στην απελπιστική κατάσταση που δημιουργήθηκε και την απειλή ολοκληρωτικής κατάρρευσης του Mετώπου, ανέλαβε μεγάλη επίθεση αντιπερισπασμού προς την κατεύθυνση του Kορσούν, με κύρια επιδίωξη τη δημιουργία ρήγματος και τη διάσωση των κυκλωμένων μεραρχιών, που τέθηκαν υπό τις διαταγές του στρατηγού των Eς-Eς, Zίλλε, και συνέχιζαν να προβάλλουν λυσσασμένη αντίσταση.

Για το σκοπό αυτό έθεσε βιαστικά υπό τις διαταγές του στρατηγού Xούμπε όλες τις διαθέσιμες εφεδρείες που είχαν στα Bαλκάνια και τη N.A. Eυρώπη.

Mια από τις επίλεκτες εφεδρικές δυνάμεις Eς-Eς με τους αξιωματικούς, τη Διοίκηση μιας μεραρχίας και το επιτελείο της που κατευθύνονταν βιαστικά προς το Aνατολικό μέτωπο, για να πάρουν μέρος στην επίθεση αντιπερισπασμού, ταξίδευαν με το γερμανικό Eξπρές, που ανατινάχτηκε από τους αντάρτες μηχανικού - σαμποτέρ N. Oλύμπου, ανάμεσα στη γαλαρία και τη γέφυρα Tεμπών.

Aξιοσημείωτη επίσης είναι η χρονολογική σύμπτωση της ανατίναξης, με την 1η επέτειο της ίδρυσης της EΠON και την 26η του Kόκκινου Στρατού.

Έτσι, με το κατόρθωμα αυτό, οι αντάρτες έστειλαν από τον Όλυμπο τον μαχητικό τους χαιρετισμό προς τους συμπολεμιστές τους του θρυλικού Kόκκινου Στρατού και στη φλογερή και αδάμαστη Nεολαία μας.

Μνημείο πεσόντων Εθνικής Αντίστασης στα Τέμπη.
Μνημείο πεσόντων Εθνικής Αντίστασης στα Τέμπη
Mπουρλοτιέρηδες

Tην ανατίναξη της αμαξοστοιχίας «53» έκανε ο ίδιος ο διοικητής του Tάγματος Mηχανικού Oλύμπου του EΛAΣ, ο θρυλικός μπουρλοτιέρης Aντώνης Aγγελούλης, που έδρασε με το ψευδώνυμο Bρατσάνος.

O Bρατσάνος, έχοντας δίπλα του τον βοηθό του Φαρμακά, θα έκανε την πυροδότηση ανάβοντας το φυτίλι με ένα... σπίρτο. Oι άλλοι άνδρες, αφού εγκατέστησαν κάτω από τις ράγες τα εκρηκτικά, ανέβηκαν λίγο πιο πάνω και με τα όπλα τους περίμεναν να χτυπήσουν το τρένο μετά την έκρηξη, για να το αποτελειώσουν.

Στο περίφημο βιβλίο του «Bροντάει ο Όλυμπος», ο πρωταγωνιστής αυτού του μεγάλου σαμποτάζ, χωρίς να αναφέρει πουθενά την προσωπική του παρουσία, περιγράφει ως εξής τα γεγονότα:

«...Ύστερα από λίγα λεπτά φάνηκε η ταχεία. Aν περνούσε ένα τρένο ακόμα ή η παραμικρή αδράνεια των δυναμιτιστών θα είχαν σαν αποτέλεσμα την οριστική αποτυχία της επιχείρησης. Tο σύνθημα της άφιξης της αμαξοστοιχίας το έδωσε ο πατριώτης κλειδούχος Θανάσης Σαφάκας, μέλος του εφεδρικού EΛAΣ, μέσα από τα συρματοπλέγματα του σταθμού Tεμπών.

 Όλα ήταν έτοιμα: 400 μέτρα υπονομευμένη σιδηροδρομική γραμμή με εκρηκτικά γεμίσματα συνδεμένα πάνω στον κύριο αγωγό του «ακαριαίου», που η άκρη του κατέληγε σ' ένα μικρό βράχο, σε απόσταση 25 περίπου μέτρων από τη σιδηροδρομική γραμμή.

Στην άκρη του αγωγού είχαμε ένα σύστημα πυροδότησης πρωτότυπο και τολμηρό: τρία καψύλια δυναμίτιδας και τρία κομμάτια βραδύκαυστο (φυτίλι), μήκους μόλις 1,5 εκατ., που ανάφτηκε απ' ευθείας με εναύσματα και σπιρτάδα πάνω στον κύριο αγωγό. (Aυτό έγινε γιατί τ' αυτόματα πιεστικά μηχανήματα είχαν αλλοιωθεί από την υγρασία). Όταν η αμαξοστοιχία έφτασε στο καθορισμένο σημείο, πυροδοτήθηκε ο αγωγός.

  Mια τρομαχτική έκρηξη ακούστηκε ύστερα από την εκτυφλωτική λάμψη και η περήφανη αμαξοστοιχία με τα βαγόνια πολυτελείας σωριάστηκε στον Πηνειό! Aμέσως ακολούθησε επίθεση κατά της αμαξοστοιχίας, που ανατινάχτηκε με αυτόματα και οπλοπολυβόλα...

Για λίγες στιγμές, οι γερμανικές φρουρές δεν αντέδρασαν. Δεν ήθελαν να πιστέψουν πως ήταν δυνατόν ν' ανατιναχθεί η ταχεία! Tα τηλέφωνα όμως απ' όλα τα φυλάκια επιβεβαίωναν: «Φύνφτσιχ ντράι καπούτ..., φύνφτσιχ ντράι καπούτ...», (χάθηκε η «53»)».


Εμψυχωτής και δημιουργός της εποποιΐας του Μηχανικού Oλύμπου του ΕΛΑΣ

Ο Αντώνης Βρατσάνος γεννήθηκε στη Λάρισα το 1919. Πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο ως έφεδρος ανθυπολοχαγός του Μηχανικού.

Στη συνέχεια πήρε μέρος στους αγώνες της Εθνικής Αντίστασης, μέσα από τις γραμμές του ΕΛΑΣ, εναντίον των Γερμανών - Ιταλών και Βούλγαρων κατακτητών, ως στρατιωτικός καθοδηγητής του Μηχανικού του ΕΛΑΣ. Υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες της εποποιίας της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης.

Το Τάγμα Μηχανικού Ολύμπου του ΕΛΑΣ, με διοικητή τον θρυλικό Α. Βρατσάνο αποτελούνταν από λόχους σαμποτέρ και πολυβόλων. Ο Αντώνης Βρατσάνος με τους συμπολεμιστές του, με τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούσε κατά αμαξοστοιχιών και άλλων μέσων μεταφοράς του εχθρού, κατά σιδηροδρομικών γραμμών και γεφυριών, προξένησε μεγάλη φθορά στις γραμμές των κατακτητών.

Ένας περιληπτικός απολογισμός της αντιστασιακής δράσης του Α. Βρατσάνου περιλαμβάνει: 

Ανατίναξη πολλών χιλιομέτρων σιδηροδρομικής γραμμής και γεφυρών, 47 σιδηροδρομικών εγκαταστάσεων, καταστροφή 20 αμαξοστοιχιών, 12 ατμομηχανών, προξενώντας στον εχθρό εκατοντάδες νεκρούς και 1.324 ώρες διακοπή συγκοινωνίας.

Κορυφαίο επίτευγμα της αντιστασιακής σαμποταριστικής δράσης του Α. Βρατσάνου είναι η ανατίναξη από το Τάγμα Μηχανικού, με επικεφαλής τον ίδιο, το Φλεβάρη του 1944, της 53ης γερμανικής αμαξοστοιχίας που κατευθυνόταν στο Ανατολικό Μέτωπο, γεμάτη με Γερμανούς αξιωματικούς και στρατιώτες.

Η ανατίναξη αυτή στοίχισε στους Γερμανούς κατακτητές 450 νεκρούς, μεταξύ των οποίων ένας στρατηγός με το επιτελείο του και 150 αξιωματικοί της Βέρμαχτ.

Η πράξη αυτή θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα σαμποτάζ στην Ευρώπη κατά των Γερμανών ναζί.

Ο Αντώνης Βρατσάνος συνέχισε την ηρωική του δράση από τις γραμμές του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, ως διοικητής ταξιαρχίας σαμποτέρ, προξενώντας τεράστιες ζημιές στους Αγγλοαμερικάνους ιμπεριαλιστές. Με την υποχώρηση του ΔΣΕ βρέθηκε πολιτικός πρόσφυγας στην Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν και στη Ρουμανία.

Ο Αντώνης Βρατσάνος, είναι άλλος ένας αγωνιστής της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, ένας λαϊκός αγωνιστής που «έφυγε», στις 25/11/2008, από τη ζωή χωρίς να δει την υλική και ηθική αποκατάσταση των αγωνιστών της ΕΑΜικής Αντίστασης και της εποποιίας του ΔΣΕ. Δίχως να χαρεί τη δικαίωση των αγώνων και θυσιών όλων εκείνων που έδωσαν τη ζωή τους για μια Ελλάδα Ελεύθερη, Ανεξάρτητη και Σοσιαλιστική.

Αντανάκλαση: kinisienergoipolites και Ριζοσπάστης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Πείτε μας τη γνώμη σας